Οι πίθηκοι στο Γιβραλτάρ τρώνε… λάσπη για να αντέξουν το junk food των τουριστών

Μια εικόνα που θα μπορούσε να μοιάζει παράξενη - ακόμη και ανησυχητική - κρύβει πίσω της μια απρόσμενη εξήγηση. Οι διάσημοι πίθηκοι του Γιβραλτάρ φαίνεται πως έχουν αναπτύξει μια ιδιότυπη «στρατηγική επιβίωσης»: τρώνε χώμα για να προστατεύσουν το στομάχι τους από το junk food που καταναλώνουν καθημερινά.

Και το πιο εντυπωσιακό; Δεν πρόκειται για τυχαία συμπεριφορά, αλλά - όπως δείχνουν οι επιστήμονες - για μια συνήθεια που μαθαίνεται και μεταδίδεται μέσα στις ομάδες τους.

Όταν οι τουρίστες αλλάζουν τη διατροφή της άγριας ζωής

Στον βράχο του Γιβραλτάρ ζουν περίπου 230 πίθηκοι Barbary macaque, χωρισμένοι σε οκτώ διαφορετικές ομάδες. Παρότι οι Αρχές τούς παρέχουν καθημερινά φρούτα, λαχανικά και σπόρους, η διατροφή τους είναι προβληματική.

Οι τουρίστες - παρά τις απαγορεύσεις - τους ταΐζουν ή τους αφήνουν να «κλέβουν» τρόφιμα όπως πατατάκια, σοκολάτες, παγωτά, ακόμη και αναψυκτικά, όπως αναφέρει ο Guardian. Το αποτέλεσμα είναι μια διατροφή πλούσια σε ζάχαρη, αλάτι και λιπαρά, που απέχει πολύ από τις φυσικές τους ανάγκες.

Σε ορισμένες περιόδους, σχεδόν το 20% της τροφής που καταναλώνουν προέρχεται από τέτοιου είδους σνακ.

Η παράξενη λύση: γεωφαγία

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι επιστήμονες κατέγραψαν ένα ιδιαίτερο φαινόμενο: οι μακάκοι τρώνε χώμα - μια πρακτική γνωστή ως γεωφαγία.

Η συμπεριφορά αυτή εμφανίζεται κυρίως σε ομάδες που έχουν έντονη επαφή με τουρίστες και κορυφώνεται κατά την τουριστική περίοδο. Αντίθετα, μια απομονωμένη ομάδα πιθήκων, χωρίς επαφή με επισκέπτες, δεν παρατηρήθηκε ποτέ να καταναλώνει χώμα. 

Το εύρημα αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι η γεωφαγία συνδέεται άμεσα με τη διατροφή που επιβάλλει - άθελά του - ο άνθρωπος στους πιθήκους.

«Αντίδοτο» για το στομάχι

Σύμφωνα με τον Sylvain Lemoine από το Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, η εξήγηση πιθανότατα βρίσκεται στο μικροβίωμα του εντέρου.

Τα επεξεργασμένα τρόφιμα διαταράσσουν την ισορροπία των μικροοργανισμών στο πεπτικό σύστημα. Το χώμα, ωστόσο, περιέχει βακτήρια και μέταλλα που ενδέχεται να βοηθούν στην αποκατάσταση αυτής της ισορροπίας.

Με απλά λόγια, οι μαϊμούδες ίσως χρησιμοποιούν τη λάσπη σαν ένα φυσικό «φάρμακο» για να περιορίσουν τις στομαχικές διαταραχές.

Δεν είναι τυχαίο ότι σε αρκετές περιπτώσεις καταγράφηκε κατανάλωση χώματος αμέσως μετά από τροφές όπως παγωτό ή μπισκότα.

Μια συνήθεια που… μαθαίνεται

Η έρευνα δείχνει ότι η συμπεριφορά αυτή δεν είναι έμφυτη, αλλά μεταδίδεται κοινωνικά. Κάθε ομάδα φαίνεται να προτιμά διαφορετικά είδη εδάφους, με τους περισσότερους πιθήκους να αναζητούν την χαρακτηριστική κόκκινη άργιλο του Γιβραλτάρ.

Ωστόσο, υπάρχει και μια πιο σκοτεινή λεπτομέρεια: ορισμένοι καταναλώνουν χώμα από δρόμους, ακόμη και από λακκούβες γεμάτες πίσσα, κάτι που εγείρει ανησυχίες για έκθεση σε ρύπους.

Όταν η «λύση» γίνεται νέο πρόβλημα

Αν και η γεωφαγία μπορεί να λειτουργεί προστατευτικά, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι δεν είναι ακίνδυνη. Το χώμα κοντά σε δρόμους μπορεί να περιέχει τοξικές ουσίες, ιδίως σε περιοχές με έντονη κυκλοφορία.

Την ίδια στιγμή, το βασικό πρόβλημα παραμένει: η ανθρώπινη παρέμβαση στη διατροφή των ζώων.

Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, η πραγματική λύση δεν είναι να προσαρμόζονται τα ζώα στις λάθος συνθήκες, αλλά να περιοριστεί - ή και να εξαλειφθεί - η πρακτική του ταΐσματος από ανθρώπους.

Μια μικρή συνήθεια που λέει μια μεγάλη ιστορία

Η εικόνα ενός πιθήκου που τρώει λάσπη μπορεί να προκαλεί έκπληξη. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι ένα ακόμη σημάδι του πώς η ανθρώπινη παρουσία επηρεάζει ακόμη και τις πιο «ανθεκτικές» μορφές άγριας ζωής.

Από ένα παγωτό που πέφτει στο έδαφος μέχρι μια διαταραχή στο μικροβίωμα, η αλυσίδα είναι πιο σύνθετη απ’ όσο φαίνεται. Και σε αυτή την περίπτωση, οι μαϊμούδες του Γιβραλτάρ φαίνεται πως βρήκαν έναν τρόπο να προσαρμοστούν - ακόμη κι αν αυτό σημαίνει να στραφούν… στη λάσπη.